د کوویډ - 19 په اړه معلومات

د ناروې چارواکو څخه معلومات ، په ناروې کې د کورونویرس وضعیت په اړه د موجوده مقرراتو ، مشورو او وړاندیزونو پورې اړوند.

د COVID-19 نښي

ملي اصول او سپارښتني

د COVID-19 نښو کې ممکن تبه، ټوخی، د ساه لنډې، د سر درد، ستړیا، د خوند یا بوی له لاسه ورکول او د غړو درد شامل وي. په ځینو مواردو کې، داسې نښې او علایم شتون لري لکه د ستوني درد، د پزي بهیدل یا بندیدل او پرنجۍ کول.

که تاسو ډاډه نه یاست چي د COVID-19 نښې لرئ، نو تاسو باید خپل ازموینه وکړئ.

که چیرې زه نښې رامینځته کړم نو زه باید څه وکړم؟

  • که تاسو ناروغ یاست، کور کې پاتې شئ.
  • هر څوک چې د COVID-19 نښې لري باید آزموینه یي وشي.
  • که تاسو ته په کورونا ناروغۍ اخته شئ، نو ځان جلا کړئ.
  • که تاسو ناروغ یاست او طبي مرستې ته اړتیا رئ، یا که تاسو شخصي روغتیا مشورې ته اړتیا لرئ، د تلیفون یا بریښنا له لارې خپل ډاکټر سره اړیکه ونیسئ.

 زه باید چیرته آزموینه ترسره کړم؟

تاسو کولای شئ چې د خپلې ازموینې د طریقې په استفاده خپله ازموینه وکړئ. که تاسو پخپله ازموینه کې ”مثبت“ ځواب ترلاسه کړ (هغه ازموینه چې څرګندوي چې تاسو کووېډ-19 ناروغي لرئ)، نو باید په ښاروالۍ کې د ازموینې په مرکز کې د پي سي آر (PCR) ازموینه وکړئ.

د ازموینې د غوښتنې لپاره تاسو کولای شئ چې د خپلې ښاروالۍ سره هم اړیکه ټینګه کړئ.

خپل د ښاروالۍ ویب پاڼه دلته موندلئ شئ. 

  کله تاسو باید خپله ازموینه وکړئ؟

  • هر هغه څوک چې د کورونا ناروغۍ علایم لري، باید ازموینه وکړي. که تاسو واکسین کړې هم وي، خو بیا هم دا خبره تطبیق کیږي.
  • که تاسو واکسین نه وي کړي او د داسې کوم شخص سره له نږدې اړیکئ لرئ چې په کورونا ناروغۍ اخته شوی و، نو باید تاسو ازموینه وکړئ.
  • که تاسو د داسې کوم شخص سره له نږدې اړیکئ لرئ، لکه د کورنۍ غړي یا بوای فرېنډ/ګرل فرېنډ، چې په کورونا ناروغۍ اخته شوې و، نو باید تاسو ازموینه وکړئ.
  • که ستاسو هغه ازموینه مثبت راشي، چې تاسو پخپله کړې وي، نو دا سپارښت کیږي چې تاسو PCR ازموینه وکړئ څو دغه پایله تایید یا رد کړئ.

که ستاسو پایله مثبت وي، تاسو باید ځان جلا کړئ.

که تاسو ناروغه شوي یاست، یا داسې ماشوم/ماشومه لرئ چې ناروغه شوي یي، تاسو هڅول کیږئ چې خپل نږدې اړیکې لرونکي کسانو ته خبر ورکړئ او هغوی ازموینې کولو ته تشویق کړئ.

 پداسې حال کې چې د ازموینې پایلو لپاره انتظار باسئ

په داسې حال کې چې تاسو د خپلې ازموینې د پایلې انتظار کوئ، باید تر هغه په کور کې پاتې شئ، ترڅو ستاسو د کورونا ازموینه منفي راشي. که ازموینه مو مثبت وي، نو باید ځان جلا کړئ.

وروسته له هغې ازموینه کول چې د ناروغه کس سره مو له نږدې نه اړیکې لرلې وي

که چیرې تاسو د ناروغه کس سره له نږدې اړیکې لرلې وي، نو د ناروغۍ د قرنطین لپاره اوس دا شرط نشته. د کورنۍ ناواکسین شوي غړي او ورته خپلوان (ګرل فرېند، نږدې ملګری یا شپه تیروونکی میلمه)، چې د ناروغه کس سره یې له نږدې اړیکې لرلې وي، باید له نورو څخه تر 7 ورځو پورې ځان جلا وساتي یا هغه ځانګړي ازموینې ترلاسه کړي، چې لاندې تشریح شوې دي.

د کورنۍ د ناواکسین شوي غړیو او ورته خپلوانو لپاره ځانګړي ازموینې

د کورنۍ هغه ناواکسین شوي غړي او ورته خپلوان چې د ناروغه کس سره یې له نږدې اړیکې لرلې وي، باید چې څومره ژر ممکن وي، خپله ازموینه وروسته له هغې ترسره کړي، کله چې دوی د ناروغه کس سره د نږدې اړیکې لرونکي په توګه څرګند کړل شي. وروسته له دغې تاسو باید خپله ازموینه وکړئ:

  • تر 7 ورځو پورې هره ورځ خپله ازموینه پخپله کول

یا

  • د PCR ازموینې (چې د ښاروالۍ د ازموینې په مرکز کې کیږي) سره تر 7 ورځو پورې په هره دویمه ورځ خپله ازموینه پخپله کول.

 د نور ناواکسین شوي نږدې اړیکې لرونکیو لپاره ازموینه

هغه نږدې اړیکې چې د کورنۍ غړې نه وي یا ورته خپلوۍ نه لري، دې ته اړتیا نه لري چې دغه ځانګړې ازموینې وکړي، لاکن هغوی هڅول کیږي چې یا خو خپله ازموینه پخپله وکړي یا د ښاروالۍ د ازموینې په مرکز کې د PCR ازموینه وکړي.

د بیلګې په توګه، دا هغه همکاران یا نور کسان کیدی شي چې تاسو ورسره صنفونو ته ځئ.

هغه کسان چې واکسین یې کړې وي یا یې کووېډ-19 ناروغۍ تیره کړې وي

که تاسو واکسین شوي یاست یا د 12 میاشتو څخه کمه موده مخکې مو کووېډ-19 ناروغي لرله، نو پورته ذکر شوي د ناروغۍ ځانګړې ازموینو تعقیبولو ته اړتیا نه لرئ. تاسو باید علایمو ته پام کوئ او که چیرې د کووېډ-19 علایم ولرئ، نو باید ازموینه وکړئ. که ستاسو د ازموینې پایله مثبت وي، نو باید ځان جلا کړئ.

جلا والۍ

که ستاسو پایله مثبت وي، تاسو باید ځان جلا کړئ.

که تاسو ناروغه شوي یاست، یا داسې ماشوم/ماشومه لرئ چې ناروغه شوي یي، تاسو هڅول کیږئ چې خپل نږدې اړیکې لرونکي کسانو ته خبر ورکړئ او هغوی ازموینې کولو ته تشویق کړئ.

 څنګه به انزوا ترسره کړئ؟

که تاسو په کورونا ناروغۍ اخته شوي یاست، نو باید ځان جلا کړئ. دا په هغه کسانو هم د تطبیق وړ ده چې واکسین شوي یي.

که تاسو په کور کې په انزوا کې یاست:

  • تاسو باید په کور کې پاتې شئ او باید بهر لاړ نشئ، که څه هم تاسو ممکن په خپل باغ کې یا خپل بالکین، باغچي

       یا چت کې وخت تیر کړئ.

  • تاسو هټیو ته نه شئ ورتلې. د نورو لپاره انتظامات وکړئ چې له تاسو سره په اړینو دندو ترسره کولو کې مرسته وکړي.
  • تاسو باید لږترلږه دوه متره واټن په کورنۍ کې له نورو څخه وساتئ.
  • تاسو باید په جلا خونه کې پاتې شئ او که امکان ولري نو جلا تشناب وکاروئ. پاک تشنابونه او د تشناب وسایل (صابون او ټوال) وکاروئ.
  • د ښه لاس او د ټوخي حفظ الصحې لپاره اضافي پاملرنه وکړئ ترڅو په کورنۍ کې نور کسان په ناروغۍ اخته نکړئ.
  • ستاسو کور باید اکثرا پاک شي، په ځانګړي توګه هغه سطحونه چې په مکرر ډول لمس شوي وي.

چیرې د جلا والۍ موده ترسره کړئ

تاسو ممکن د جلا والۍ موده په خپل کور، یا مناسب استوګنځي کې.

ستاسو ښاروالۍ مسؤلیت لري چې ډاډ ترلاسه کړي ترڅو تاسو د خپل جلا والۍ مودي د ترسره کولو لپاره مناسب ځای لرئ. که ښاروالۍ پریکړه کړې چې تاسو نشئ کولی په کور کې جلا شئ، نو ښاروالي باید په هوټل یا کوم مناسب ځای کې د استوګنې وړاندیز وکړي. په دواړه حالتونو کې، ښاروالي باید لګښتونه پوښښ کړي.

 د جلا والۍ د مودې پای

تاسو ممکن د جلا والۍ مودې پای ته ورسیږئ کله چې 10 ورځې د نښو له پیل راهیسې تیري شي او دا چي تاسو لږترلږه تر 24 ساعتونو پوري تبه ونلرئ. په روغتون کې د ناروغانو یا اشخاصو لپاره د جلا والۍ موده ممکن اوږده وي.

که تاسو کوم علایم رامینځته نکړئ، تاسو کولی شئ د جلا کیدو موده له هغه نیټې څخه 10 ورځو وروسته پای ته ورسوئ چې د COVID-19 مثبته ازموینه مو کړې.

تاسو هغه وخت خپل جلاتوب ختمول شئ، کله چې پنځه ورځې وروسته له هغه تیرې شي، کله چې تاسو په لومړي ځل د کورونا علایم لرل، او تاسو پرته له تبې د درملو خوړلو لږ تر لږه تر 24 ساعتو پورې تبه ونه لرئ.

که تاسو علایم نه لرئ، نو جلاتوب 5 ورځې وروسته له هغې وخت څخه ختمولی شئ، کله چې تاسو د کورونا ازموینه مثبت ترلاسه کړي وه. همدغه راز، په هغه حالاتو کې هم باید جلاتوب ختم کړل شي، کله چې ستاسو د کورنۍ نور غړي لا اوس هم په جلاتوب یا قرنطین کې وي.

بشپړ واکسین شوي کسان چې علایم نه لري، کولای شي چې دوه ورځې وروسته جلاتوب ختم کړي.

هغه کسان چې په روغتون کې وي یا د امینوسپرسیو له درملو څخه استفاده کوي، د هغوی لپاره د جلاتوب وخت د پورته ذکر شوي وختونو څخه زیات کیدی شي.

د قرنطين او انزوا په اړه په خپله ژبه کې دلته نور معلومات وګورئ:

”خوندي“ یا په بشپړ ډول واکسین شوی؟

تاسو به "خوندي" وګڼل شئ که تاسو:

  • تاسو په بشپړه توګه واکسین شوي یاست. لاندې تعریف وګورئ.
  • یو دوز ترلاسه کړی وي(Janssen) ، او د دوز د ترلاسه کولو څخه وروسته له 3 څخه تر 15 اونیو پورې وخت تير شوې وي. تاسو باید د تيرو لسو ورځو راهيسې په ناروې کې پاتې شوي یاست.
  • په تیرو شپږو میاشتو کې د COVID-19 په ناروغۍ اخته شوی ياست.

تاسو په بشپړه توګه واکسین شوي ياست که تاسو:

  • د واکسينو دوه دوزونه ترلاسه کړی وي، او د وروستي دوز د ترلاسه کولو څخه وروسته د يوې اونۍ څخه ډير وخت تير شوې وي.
  • تاسو لومړی دوز واکسین تطبیق کړي دي، او له د واکسینو له تطبیق 3 اونۍ وروسته یې په تاسو اغېزه کړیې.
  • په COVID-19 باندې اخته شوی ياست او یوه اونۍ وړاندې مو د کورونا واکسین یو دوز ترلاسه کړې وي. تاسو نشئ کولی د واکسین دوز ترلاسه کړئ ترڅو چې د معاينې کولو وروسته د درېو اونيو پورې وخت نه وي تير شوی.
  • د واکسین یو دوز ترلاسه کړې وي او درې اونۍ وروسته ستاسو د کورونا ازموینه مثبته ثابته شوې وي. بیا به تاسو په بشپړه توګه واکسین شئ کله چې تاسو انزوا پای ته ورسوئ.
  • تاسو د کووېډ-19 لپاره تایید شوي انتي بادیز لرئ او یوه اونۍ مخکې مو د کورونا د واکسینو یو دوز ترلاسه کړی وي.

که چېرې تاسو خوندي یا په بشپړ ډول واکسین شوي یاست، دا مهمه ده چې د کورونا ناروغۍ د اعراضو او علائمو په صورت کې آزموینه وکړئ. که تاسو په کووېډ-19 ناروغۍ اخته شئ، نو باید ځان جلا کړئ، حتی که تاسو ”مصؤن“ یا واکسین شوي هم یاست.

د کورونا واکسین

واکسین د کورونا د جدي ناروغۍ پروړاندې تاسو خوندي ساتي. د ناروې روغتیایي چارواکي هر هغه شخص ته چې کولای شي د واکسین د تطبیق سپارښتنه کوي.

دا د ښاروالۍ مسؤلیت دی چې تاسو ته په خپله سیمه کې د کورونا واکسین چمتو کړي. واکسین وړیا او په خپله خوښه دي.

هر هغه څوک چې په ناروې کې د اوږدې مودې لپاره پاتې کېږي دا حق لری چې د هغوی د کډوالۍ وضیعت ته په نه کتو سره واکسین ترلاسه کړي.

د ناروې د عامې روغیتا انستیتیوت (FHI) اوسمهال سپارښتنه کوي چې ټولې امېندواره ښځې د واکسین تطبیق کړي.

که چېرې تاسو ته د واکسینو د تطبیق وړاندیز نه وي شوی، د ښاروالۍ د چارواکو سره په اړیکه کې شئ. تاسو دا حق لرئ چې په ناروې کې د روغیتایي خدماتو د ترلاسه کولو پرمهال ترجمان ولرئ.

 د ماشومانو او ځوانانو لپاره د کورونا واکسین

همدارنګه پرېکړه شوې چې 16 کلن او 17 کلن ماشومان به هم واکسین کېږي.

له 12 څخه تر 15 کلنو پورې کسان هم د واکسینو وړاندیز ترلاسه کوي، خو هغوی به لومړی د واکسین یو دوز ترلاسه کوي. د دې عمر کسانو لپاره به د هغوی والدېن د واکسین ترلاسه کولو په اړه حتمي پریکړه کوي.

د کورونا واکسینو په اړه تشریحاتي ویدیو ته لېنک. په دغه ویدیو کې تاسو هغه ځوابونه ترلاسه کولای شئ چې د واکسینو په اړه دي، مثلا دا واکسین څه شی دی، څنګه کار کوي او ولې موږ باید دغه واکسین تطبیق کړو. >ویدیو ته په ګڼو ژبو کې لېنک<

دا اړینه ده چې د ویروس د مخنیوي په اړه عمومي سپارښتنې په پام کې ونیسئ حتی که واکسین مو هم کړي وي.

  • که چېرې ناروغ یاست په کور کې پاتې شئ
  • د اعراضو او علائمو لپاره آزموینه وکړئ
  • خپل لاسونه په مکرر ډول ومینځئ

سفر

نړیوال سفر

 داخلي سفرونه

په هېواد کې د ننه ټول سفرونه کېدی شي ترسره شي. که چېرې تاسو ناروغ، په قرنطین یا انزوا کې یاست، باید سفر و نه کړئ. په یاد ولرئ چې ښاروالۍ چې تاسو یې لیدنه کوئ شاید سیمه ایز اصول او تدابیر ولري. د سفر دمخه د ښاروالۍ ویب پاڼه وګورئ.

ټولنیزې غونډې

دا اړینه ده چې که چېرې تاسو د نورو خلکو سره ژوند کوئ نو باید د ناروغۍ د مخنیوي په اړه عمومي سپارښتنې په پام کې ونیسئ. که تاسو ناروغه یاست، په کور کې پاتې کیږئ، او په ښه توګه لاس ومینځئ او ټوخی په صحي توګه سمبالوئ. ښایي تاسو چې په کومه ښاروالۍ کې اوسیږئ، هلته ښایي ځینې محلي مقررات او سپارښتنې شتون لري. له دې کبله، د خپلې ښاروالۍ وېب پاڼه د دغه معلوماتو لپاره وګورئ.

وړکتونونه او ښوونځي

ښاروالۍ اوس کولی شي پخپله پریکړه وکړي چې د کومې کچې اقدامات باید په ښوونځیو او وړکتونونو کې د ځایي انتان وضعیت پراساس پلي شي.

کله ماشومان باید د وړکتون یا ښوونځي پر ځای په کور کې پاتې شي؟ دلته وګورئ چې څه وکړئ کله چې ستاسو ماشوم ناروغه وي. 

لویان او ځوانان باید کله په کور کې پاتې شي؟ دلته وګورئ چې څه وکړئ کله چې تاسو ناروغ ياست.