Risk gruplarındaki insanlar

Elderly man sitting in a chair talking to a woman

Korona virüsü bazı gruplar için daha mı tehlikeli?

Hastalığın ağır seyretme riski bazı gruplar için yüksektir. Bununla birlikte, risk gruplarında da çoğu kişi hafif belirtiler göstermektedir.

Ağır hastalık riski yaş ve altta yatan hastalıklar ile birlikte artmakta ve erkekler kadınlara göre daha yüksek risk taşımaktadır. Bilinen risk faktörleri olmayan genç kişilerde de hastalığın seyri ağır olabilmektedir. Bu olgu altta yatan hastalıkları olanlarda daha olasıdır.

Öksürme ve el temizliği, yakın temasta bulunulanların sayısını sınırlama, mesafe koyma ve aşılanma konusundaki genel kurallara herkes uymalıdır.

Toplumda enfeksiyon yayılımının artması halinde risk grubundaki kişilerin kendilerini daha fazla korumaları gerekmektedir.

Az, orta veya yüksek risk?

Risk değerlendirmesi ,her bir kişi için değil, grup düzeyinde geçerlidir. Gruplar içinde büyük bireysel farklılıklar olacaktır. İhtiyaç duyulması halinde, ağır hastalık seyri riskinin derecesi konusunda, doktora danışarak bireysel bir değerlendirme yapılmalıdır.

Az, orta veya yüksek risk taşıyan gruplar 

  • 65-69 yaş grubu VEYA
  • 50-64 yaş grubu ve aşağıda belirtilen kronik hatalıklardan biri:                  o    kronik karaciğer hastalığı
        o    bağışıklık bastırıcı tedavi, örneğin  kişinin bağışıklık siteminin                  yanlışlıkla kendi hücrelerine zarar vermesi sonucu olan                          hastalıklarının tedavisi
        o    kalp ve damar hastalıkları (iyi düzenlenmiş yüksek tansiyon                  dışında olanlar)
        o    beyin felci şişmanlık (vücut ağırlık indeksi> 35 kg/m2)
        o    diyabet
        o    kronik böbrek hastalığı ve böbrek yetmezliği
              kronik akciğer hastalığı (iyi düzenlenmiş astım dışında)
        o    bunama

50 yaş altı olanların ağır Covid-19 seyrine yakalanma  riski düşüktür. Ancak, başka çok sayıda hastalık komplikasyonları olanlar için daha yüksek risk söz konusu olabilir.

Yüksek risk taşıyan gruplar

  • 70 yaş üzeri, VEYA
  • Hasta bakım evinde kalanlar, VEYA
  • Her yaşta, bazı ağır hastalık durumları:
    o    Organ nakli
    o    Bağışıklık yetmezliği
    o    Son beş yıl içinde hemotolojik kanser hastalığı
    o    Aktif kanser hastalığı, kanser tedavisi (özellikle bağışıklık bastırıcı tedavi), devam eden veya kısa bir süre önce sonlandırılan, ciğerlere ışın tedavisi veya kemoterapi).
    o    Nevrolojik hastalıklar veya düşük öksürme gücüne veya akciğer fonksiyonlarına yol açan kas hastalıkları (örn. ALS, beyin felci)
    o    Downs sendromu
    o    Kronik böbrek hastalığı ve böbrek yetmezliği

Risk ve enfeksiyon yayılımından hareketle tavsiyeler

  • Az/ılımlı risk artışı ve toplumda az ölçüde enfeksiyon yayılımı  Enfeksiyon yayılımının az olması halinde, hafif artış riski taşıyan gruplar genellikle toplumdaki diğer kişiler gibi yaşayabilir: Seyahat et, çalış ve düzenlemelerde yer al. Bununla birlikte, aşağıda belirtilen genel tavsiyelere uymaya özen göster:
  • yakınların dışındakilerle arana önerilen mesafeyi koy
  • el temizliğine ve hapşırma sırasında temizliğe önem ver
  • hastaysan evde kal Sosyal etkinliklere katılmadan önce, tavsiyelere uyup uyamayacağını değerlendir.
  • Az/ılımlı risk artışı ve toplumda büyük ölçüde enfeksiyon yayılımı 

Risk gruplarında olup aşılanmış olanlara tavsiyeler

Tamamen aşılandığınızda, daha normal bir yaşam sürdürebilmek için Covid-19’a karşı ve ciddi hastalık gelişimine karşı büyük ölçüde korunmuş olacaksınız. Aşının tam etkisi tamamen aşılandıktan 1-2 hafta sonra olmaktadır. 

Folkehelseinstituttet bağışıklık sistemi çok zayıf olan hastaların üçüncü doz korona aşısını yaptırmalarını önermektedir.

Üçüncü aşı dozu ve bunun kimler için geçerli olduğu konusunda daha fazla bilgi için FHI’nin web sayfalarına bakınız (Norveççe).

Aşılanmış olanlar  enfeksiyondan korunmadaki genel kurallara uymak zorundadır.

Risk grupları ve aşı (FHI) konusunda daha fazla bilgi için okuyunuz.

Risk grubunda olanlar tedavide değişikliğe gidecekler mi?

Sağlık kontrolleri ve muayeneler için randevunuz varsa, randevularınıza gitmelisiniz. Doktorunuza danışmadan, devam eden ilaç tedavinizi değiştirmenizi tavsiye etmiyoruz. Temel hastalığınızın iyi düzenlenip tedavisi önem taşır. Tedaviniz konusunda sorunuz olursa aile doktorunuzla bağlantı kurun.

Risk grubunda olanlar ve onların akrabaları için genel tavsiyeler

Gerekli ilaçları hazır bulundurun. Düzenli ilaç vermeye devam edin. Değişiklikleri sadece doktorunuza danışarak yapın.

  • Sağlık kontrolleri ve muayeneler konusunda  randevunuz varsa, tedavinizi yapanın başka bir bildirimi olmadıkça, randevunuza sadık kalın. Şüphe duyarsanız, tedavinizi yapan ile bağlantı kurun.
  • El temizliğine ve öksürme sırasındaki hijyene dikkat et. Bu birlikte yaşadıklarınız ve ziyaret ettiğiniz kişiler için de geçerlidir. Özellikle sık dokunduğunuz yüzeyler olmak üzere devamlı ev temizliğinizi yapın.
  • İşyerinde, dışarda ve bulunduğunuz diğer yerlerde başkalarıyla aranızda mesafe bırakın.
  • Yürüyüş yaparak kendinizi formda tutun.  Ancak kalabalık olmayan yerleri seçin.
  • Solunum yolları enfeksiyonu belirtileri olan kişilerle birlikte olmaktan kaçının.
  • Özellikle trafiğin yoğun olduğu vakitlerde, mümkünse toplu taşıma araçlarını kullanmayı sınırlandırın.

Risk grubunda olan aşılanmış kişilere tavsiyeler

Aşılanmanız tamamlandığında, daha normal bir yaşam sürdürebilmeniz için Covid-19’a ve ağır hastalıklara karşı büyük ölçüde korunmuş olacaksınız. Aşının tüm etkisi aşılanmanızın tamamlanmasından 1 – 2 hafta sonra olur. Korumanın ne kadar süreli olacağını şimdilik bilmiyoruz. Korumanın zamanla azalması halinde,  yenileyici dozlar gündeme gelebilir. Aşılanmış olanlar genel enfeksiyondan korunma kurallarına uymak zorundalar.

Risk grupları ve aşı hakkında okuyunuz (FHI)

Risk grubunda olan çocuklar ve gençler

Çocukların covid-19 nedeniyle daha az ağır hasta olduklarını ve nadiren hastaneye yatırılmalarına ihtiyaç duyulduğunu deneyimler göstermiştir. Bu kronik hastalığı olan çocuklar için de geçerlidir.

Küresel düzeyde covid-19 nedeniyle olan çocuk ölümlerinin çok az olduğu bildirilmiştir. Sağlıklı çocuklarda çok nadiren görülmüştür.

Risk gruplarındaki çocuklar için okul ve çocuk yuvası

Daha çok etkilenebilen, ağır hastalığı olan bazı çocuklar bulunmaktadır. Bu gibi durumlarda çocuk yuvasının ve okul eğitiminin uyarlanması değerlendirilebilir. Çıkış noktası olarak bu nadiren görülen ve ağır hastalığı olan çocuklar için söz konusu olur.