Venøse leggsår

Kva er venøse leggsår?

Venøse leggsår er sår på leggen eller rundt ankelen som ikkje er grodd innan seks veker.

Såra kjem av svikt eller skadar i veneklaffane i blodårane som gir dårlegare blodsirkulasjon. Væske siv ut i vevet og gjer at leggane hovnar opp. 

Såra kan vere smertefulle og lage store mengder sårvæske. Såret kan òg lukte vondt, særleg viss det er infisert. Nokre gonger kan det kome bakterieinfeksjon i såret. 
Venøse leggsår gror sjeldan av seg sjølv og krev behandling.  

Det finst  òg andre typar leggsår, som arterielle sår, sår i samband med lymfødem og diabetiske sår.

Symptom på venøse leggsår

Venøse leggsår kjem oftast på innsida av ankelen eller nedre del av leggen. Vanlege symptom er:

• overflatiske og ofte store sår
• gul masse i såret
• sårvæske
• vond lukt (oftast ved infeksjon)
• smerter 
• foten kjennest tung ut
• spreng 

Leggen er ofte hoven på grunn av væskesamling. Huda rundt såret kan klø og ha ein mørkare farge enn resten av huda.  

Årsaker til venøse leggsår

Du har større sjanse for å få venøse leggsår dersom du

• har hatt blodpropp (djup venetrombose)
• har åreknutar
• har diabetes
• er overvektig
• har høg alder
• er lite fysisk aktiv
• røyker

Nokre sjukdomar, som diabetes, kan gjere at sår gror dårlegare. Her kan du lese meir om fotsår og pleie av føter ved diabetes.

Når bør du kontakte legen?

Venøse leggsår treng behandling. Du bør kontakte lege så snart som mogleg dersom du:

• har eit sår som ikkje gror  
• får hevelse, misfarging og kløande eksem på leggane
• får aukande smerter i såret
• får raud, varm eller hoven hud rundt såret
• får puss eller vond lukt frå såret
• får feber 

Dette kan vere teikn på infeksjon eller dårleg blodsirkulasjon, og må vurderast av lege.

Behandling av venøse leggsår

Sår som ikkje gror av seg sjølv, treng behandling.

 Vanleg behandling er å

• rense såret, fjerne puss og dødt vev, ta på sårbandasje.
• bruke kompresjonsbandasje eller andre produkt som sørger for at det er stramt rundt foten og såra.
• heve leggen når du kviler
• betre ernæring, mosjon og reduksjon av overvekt 

Fysisk aktivitet kan auke blodsirkulasjonen, slik at såret gror.  
I nokon tilfelle kan det vere nødvendig med operasjon i venane for å auke blodsirkulasjonen.

Mange sår gror innan nokre månader med rett behandling, men det kan òg ta lengre tid.

Førebygging av venøse leggsår

Enkelte har auka risiko for å få venøse leggsår og bør prøve å førebygge. Det gjeld særleg dersom du:

• har hevelsar i beina
• har åreknutar  
• tidlegare har hatt leggsår eller blodpropp i beina.  

Desse råda kan hjelpe:

• Hev beina over hjartehøgde når  du sit eller ligg.
• Et sunt og beveg på deg ofte.
• Slutt å røyke.
• Bruk kompresjonsstrømpar.

Du har auka risiko for å få leggsår på nytt, så førebygging er viktig òg etter at såret har grodd.