Halde vekta etter snus- og røykeslutt

Mange utset snus- og røykeslutt fordi dei er redde for å gå opp i vekt. Sjå kva du kan gjere for å hindre at vekta aukar etter at du har slutta.

Kvinne som holder en vekt

Illustrasjon: Arne Trautmann / Mostphotos

Det finst ingen regel som seier at du må gå opp i vekt når du har slutta å røyke eller snuse, men det er ikkje uvanleg å gå opp 4–5 kilo etter at du har slutta. Snusing er det ikkje laga så mange studiar på, men ein har funne vektauke også hos dei som har slutta å snuse.

Dersom du allereie før snus- eller røykeslutt veg meir enn du ønsker, kan det vere lurt å starte endring av mat- og treningsvanar før du sluttar.

Grunnar til at du legg på deg etter snus- og røykeslutt

Nikotin aukar energiomsetninga og påverkar mange ulike hormon i kroppen. Det kan gi kunstig høg kaloriforbrenning og dempe appetitten. Mange opplever auka appetitt når dei sluttar. Det at smakssansen blir betre etter røykeslutt, kan føre til at appetitten aukar.

I dei første månadene etter røyke- og snusslutt går forbrenninga tilbake til normalen og det kan føre til at vekta aukar sjølv om du ikkje et meir. Legemiddel for røykeslutt kan bidra til å dempe vektauken den første tida. Mange opplever vektauke når dei sluttar å ta legemiddel.

Betre smaks- og luktesans etter røykeslutt

Når du sluttar å røyke vaknar også smaksløkane til liv, og du får ei betre oppleving av smak og lukt. Det kan gi større matlyst.

Følg med på det du et og drikk

  • Drikk mykje vatn. Væske reduserer suget etter søtsaker slik at du kjenner deg mett. Væske medverkar også til å regulere blodtrykket, om kjenner at du er svimmel.
  • Kontroller næringsinnhaldet i matvarene som du finn i innhaldsdeklarasjonen og sjå etter Nøkkelholet. Kor mykje feitt og sukker du et, påverkar vekta. Har du god balanse mellom kor mykje energi du får i deg gjennom mat og drikke, og kor mykje energi du brukar gjennom aktivitet, held du vekta stabil.
  • Helsedirektoratet tilrår eit variert kosthald med mykje grønsaker, frukt og bær, grove kornprodukt og fisk, og små mengder tilverka kjøtprodukt, raudt kjøt, salt og sukker
  • Det er lurt å fordele frukost, lunsj, middag og to mellommåltid jamt utover dagen. Regelmessige og små måltid er med på å halde blodsukkeret stabilt, slik at det er enklare å ikkje småete utanom måltida.

Tenk gjennom kvifor og korleis du et

  • Ver merksam på kva type mat du et. Tenk gjennom kva, kor mykje og korleis du et. Mange har ein tendens til å bruke mat på same måte som røyk og snus, for å takle stress, som påskjøning dersom ein keiar seg, eller for å vere sosial. Difor et du sjølv om du ikkje er svolten.
  • Et sakte og nyt maten. Unngå uro ved å legge bort mobilen og skru av TV-en. Då legg du lettare merke til når du er mett.
  • Vanen med å føre handa til munnen kan halde seg sterk også etter røykeslutt. Denne refleksen får deg ofte til å putte noko i munnen, sjølv om du eigentleg ikkje er svolten. Dersom du har trong til å putte noko i munnen, kan du skjere opp frukt og grønsaker som du har tilgjengeleg når du vil ha noko å knaske på.
  • Sukkerfri tyggegummi eller pastillar fungerer også for mange. Dei nøytraliserer spyttet, inneheld ikkje sukker og held munnen frisk.

Ver aktiv

  • Fysisk aktivitet påverkar vekta. Éin god måte å forbrenne feitt på, er å gå i raskt tempo. Ein rask gåtur på 45–60 minutt kvar dag set fart i feittforbrenninga. Du kan for eksempel auke aktiviteten i kvardagen ved å gå trapper, reise deg opp og stå litt, eller gå/sykle i staden for å ta fleire små køyreturar.
  • Dersom du byrjar å trene, aukar du muskelmassen medan feittet minkar. Sidan musklar er tyngre enn feitt, bli vekta kanskje ikkje redusert så mykje som du hadde rekna med. Å måle seg med eit målband rundt magen eller rumpe/lår kan være eit betre alternativ enn å vege seg.