Macluumaad soomaali ah oo ku saabsan koroonada Noorway

Macluumaad soomaali ah oo ka socda dawladda Noorway oo ku saabsan xeerar, talooyin iyo soo-jeedinno khuseeya xaaladda koroonada ee ka jirta Noorway.

Miyaad wax su'aalo ah ka qabtaa ku saabsan covid-19 Agaasinka Caafimaadka Norway taleefanka macluumaadka hadda waa af-Soomaali! Wac 815 55 015, taabo #9+4

Tijaabo-qaadista iyo calaamadaha

Calaamadaha fayrusta koroonada

Calaamadaha fayrusta koroonadu waxay noqon karaan xummad, qufac, neefsashada oo qofka ku adkaata, madax-xanuun, daal, hoos u dhaca dareemaha dhadhanka iyo urta iyo muruq-xanuun. Cunaha oo qofka xanuuna, sanka oo dareera ama cabudha iyo hindhiso ayaa ka mid noqon kara calaamadaha.

Waxa wacan in aad iska qaado tijaabo haddii aad ka shakisan tahay inaad qabto calaamadaha cudurka koroonada.

Maxaan sameeyaa haddii aan isku arko calaamado?

  • Joog guriga haddii aad xanuunsanayso.
  • Tijaabo iska qaad haddii aad isku aragto calaamadaha koroonada.
  • Haddii aad xanuunsanayso oo u baahan tahay caawimo dhaqtar, ama u baahan tahay in dhaqtar ku siiyo talooyin, la xidhiidh dhaqtarka adoo isticmaalaya telefoon ama qaab elektoroonig ah.

Halkee iskaga qaadii karaa tijaabada koroonada?

Degmooyinka ayaa ka masuul ah qaadista tijaabooyinka. Akhriso bogga internetka ee degmada aad joogto, oo ka akhriso qaabka aad tijaabo isaga qaadi karto.

Halkan ka eeg bogga degmada aad joogto.  

Goorma ayey wacan tahay in aad tijaabo iska qaado?

Waxa wacan in qof kasta oo u malaynaya in uu qaaday covid-19 iska qaado tijaabo.

Dadkan ayey wacan tahay in ay tijaabo iska qaadaan:

  • Qof kasta oo qaba calaamadaha koroonada.
  • Qof kasta oo u dhawaaday qof laga helay koroona.
  • Haddii dhakhtar kuu sheego in aad tijaabo iska qaado.

Goorma ayey qasab tahay in tijaabo la iska qaado?

Sharciga ayaa waajib ka dhigay in aad tijaabo iska qaado mararkan oo kale:

  • Qof kasta oo ku jira karantiil oo hela calaamadaha koroonada.
  • Qofka kasta oo soo gala Noorway oo joogay waddamada ama aagagga cas 10-kii maalmood ee u dambeeyey.

Marka aad sugayso jawaabta tijaabada koroonada

Markaad sugayso jawaabta tijaabada waa in aad gasho karantiil ilaa inta la helayo jawaabta tijaabada oo sheegaysa in lagaa waayey koroonada.

Markaad sugayso jawaabta tijaabada koroonada, waxa dadka guriga kula deggan laga codsan doonaa in ay galaan karantiil ilaa inta tijaabo adiga lagaa qaaday sheegayso in lagaa waayey koroonada,

Haddii aad tijaabo koroona iska qaaday adiga oo ku jira karantiil oo aad markaa isku aragtid calaamadaha cudurka, waa in aad gashogooni-u-bixid (isolasjon) ilaa inta aad helayso jawaaabta tijaabada.

Karantiil iyo gooni-u-bixid

Karantiilka qofka u dhawaaday qof cudurka laga helay (karantiilka u-dhawaadaha)

Haddii aad u dhawaatay qof laga helay koroona, waa in aad karantiil ku jirto 10 maalmo. Waqtiga karantiilka waxa laga bilaabayaa markii ugu dambaysay ee aad u dhawaatay qofka cudurka laga helay. Iska qaado tijaabada koroonada marka aad ku jirto karantiil u-dhawaadaha. Haddii aad u dhawaatay qof cudurka laga helay, waxa iyana kula soo xidhiidhi doonna koox ka shaqaysa raad-raaca cudurka. Markaas ayey ku siin karaan faahfaahin ku saaban waxyaalaha lagaa rabo in aad samayso.

Waxaad tahay u-dhawaade haddii, haddii aad u dhawaatay qof cudurka laga helay xilli ka mid ah 48-dii sacaadood ee ka horreeyey markii qofkaasi dareemay calaamadihii u horeeyey.

Waad isu dhawaateen haddii aad:

  • ka fogayd wax ka yar masaafo 2 mitir ah in ka badan 15 daqiiqo, ama
  • aad toos u taabatay jidhkiisa, ama
  • toos u taabatay dheecaanada jidhkiisa (tusaale ahaan candhuuf, duuf ama ilmada)

Haddii qofka aad u dhawaatay ee cudurka laga helay aanu qaabin wax calaamado ah, waxaad u dhawaade noqonayaa haddii isu dhawaanshuhu dhacay xilli ka mid ah 48-kii sacaadood ee ka horreeyey markii qofkaasi iska qaaday tijaabadii cudurka sheegtay.

Meelaha ku haboon in la joogo waqtiga karantiilka u dhawaadaha

Waa in aad karantiilka ku qaadatid gurigaaga ama meel kale oo ku haboon in lagu qaato karantiilka. Waa in ay ahaato meel qofku iska ilaalin karo u dhawaanshaha dadka kale, waana in aad ku leedahay qol kuu gaar ah, suuli kuu gaar iyo kijo kuu gaar ah ama waa in cunto laguu keenayo.

Karantiilka ma ku qaadan kartid meel aad dad kale la wadaagayso suuli, kijin ama qolal kale ama meelo ay joogaan dadka kale oo aan ahayn dadka kuugu dhow. Meelaha aad joogi karin waqtiga karantiilka waxa ka mid ah baabuur-guri (campingbil), teendho ama guri-fasaxeed ku yaala meelaha la dhigo baabuur-guriga, guryaha la wadaago ama guryaha kale ee suuliga ama kijin la wadaago.

Degmooyinka qaar ayaa bixin kara guri aad joogi karto waqtiga karantiilka, haddii ay kugu adkaato in aad karantiilka ku qaadato guriga oo aad dadka kale ka ilaalin karin qaadsiinta.

Qaabkee loo fulinayaa karantiilka u-dhawaadaha

Karantiilku wuxu soconayaa 10 maalmo.

Markaad ku jirto karantiilka waa inaad:

  • Joogtid gurigaaga ama meel kale oo ku haboon joogitaan. Meel joogitaan ku haboon waxa laga wadaa meel qofku iska ilaalin karo u dhawaanshaha dadka waaweyn ee jooga guriga, oo aad ku leedahay qol kuu gaar ah, suuli kuu gaar iyo kijin kuu gaar ah ama waa in cunto laguu keenayo.
  • Ka fogaatid dadka waaweyn ee kula deggan guriga.
  • Ha aadin shaqo, iskuul ama xannaano carruureed.
  • Safar ku aadin meelo kale oo ku yaalla Norway.
  • Ha aadin meelaha aan dadka kale laga fogaan karin.
  • Ha raacin gaadiidka dadweynaha (laga reebo marka aad ka timi waddanka dibeddiisa oo aad toos u tegayso goobta karantiilka, ama haddii aad Norway ka baxayso ka hor intaan karantiilku dhamaan. Waa in qof kasta oo ka weyn 12 sanno isticmaalo af-dabool inta uu ku jiro safarka.)
  • Ha aadin meelaha dadku isugu yimaado, sida dukaannada, farmasiiyada iyo kafeeyada. Haddii aad xal kale weydo, waxaad aadi kartaa dukaan ama farmasii. Markaas oo kale ilaali inaad in badan ka fogaatid dadka kale.
  • Iska dhaaf in dad ku soo booqdo. Ma la rabo in carruurtu la ciyaarto carruur kale oo aan ahayn kuwa jooga guriga.

Waad aadi kartaa socod lug ah, laakiin masaafo wacan ka fogow dadka kale. Carruurta iyo dhallinyarada waxa u wacan in ay ciyaaraan oo dibedda joogaan waxaana muhiim ah in carruurta dibedda loo kaxeeyo ugu yaraan hal mar maalintii.

Sabab muhiim ah oo keenaysa in aad ku jirto karantiil ayaa ah in aad qabi karto cudurka adiga oo aan isku arkin calaamadaha cudurka. Markaa waa in aad si wacan isaga ilaaliso in aad dad kale sii qaadsiinin.

Dadka la deggan qof ku jira karantiil

Haddii aad la deggan tahay qof ku jira karantiilka loogu talogalay qofka u dhawaaday qof cudurka laga helay (karantiilka u dhawaanshaha), waa in aad gasho karantiilka sugitaanka.

Waa inaad karantiilka sugitaanka ku jirto ilaa iyo marka: 

  • qofka ku jira karantiilka u dhawaanshuhu helayo jawaabta tijaabadii u horreysay oo sheegaysa in laga waayey cudurka

ama

  • uu dhammaado wakhtiga karantiilka oo 10 maalmood ah, ee uu ku jirayo qofka ku jira karantiilka u dhawaanshahu. Arrintani waxay imanaysaa marka qofku aanu iska qaadin tijaabo.

ama

  • adiga ayaa lagaa waayey cudurka markii lagaa qaaday tijaabada koroonada (PCR), oo la qaaday markii ay ugu yaraan saddex maalmo ka soo wareegtay markii qofka ku jira karantiilka u dhawaanshuhu u dhawaaday qof cudurka laga helay.

Ma u baahnid in aad gasho karantiil sugitaan ah haddii:

  • lagu tallaalay (3 toddobaad ayaa ka soo wareegtay qaadashadii koowaad)

ama

  • qofka ku jira karantiilka u dhawaanshaha ayaa la tallaalay (3 toddobaad ayaa ka soo wareegtay qaadashadii koowaad)

ama

  • uu xilli ka mid ah lixdii billood ee u dambeeyey kugu dhacay cudurka covid-19, oo aad haysato caddayn arrintaas ku saabsan oo ka soo baxday meel ka tirsan adeegyada caafimaadka ee Norway.

Haddii aanad guri la wadaagin qof ku jira karantiilka u dhawaanshaha, caadi ahaan ma u baahnid in aad gasho karantiilka sugitaanka. Laakiin degmooyinka uu cudurku ku badan yahay ayaa u baahan kara in kordhiyaan dadka gelaya karantiilka sugitaanka.

Karantiilka safarka

Qof kasta oo imanaya Norway oo ka imanaya waddan ka baxsan Yurub, ama aagag cas oo ka tirsan Yurub waa inuu galo 10 maalmood oo karantiil ah. Karantiilka waxa laga bilaabayaa maalinta aad imanayso Noorway. Arrintan waxa loo yaqaanaa karantiilka safarka. Waddamada iyo aagagga arrintani khuseyso ka eeg bogga internetka ee Machadka Caafimaadka Dadweynaha.

Waa dembi ciqaab lagu mutaysan karo in la geli waayo karantiilka.

Dhammaan dadka imanaya Norway ee ka imanaya dibeddu waa in ay caadi ahaan karantiilka ku galaan hoteel karantiil.

Waxa jira xeerar u gaar ah iyo xaaladdo ka reeban fulinta karantiilka safarka.

Akhriso faahfaahin ku saabsan xeerarka karantiilka safarka. 

Sidee loo ameeyaa gooni-u-bixid?

Gooni-u-bixiddu (isolasjon) waa dad ka dhex saaris ka sii adag karantiilka. Waa in aad samayso gooni-u-bixid haddii lagaa helay koroona, ama haddii aad ku jirto karantiil oo ay kugu yimaadaan calaamadaha cudurku.

Marka aad gooni-u-bixidda ku qaadanayso guriga waxa ku khuseeya:

  • Waa in aad markasta joogtid guriga oo aad dibedda u bixin, laakiin waad joogi kartaa beerta guriga ama barande kuu gaar ah.
  • Ma aadi kartid dukaannada. Waa in dad kale kaa caawiyaan waxaad u baahan tahay.
  • Waa in aad ugu yaraan labo mitir ka fogaatid dadka aad la deggan tahay.
  • Waxa wacan in aad leedahay qol iyo suuli kuu gaar ah haddii ay suurtagal tahay. Isticmaal alaabaha suuliga oo kuu gaar ah, oo ka mid yihiin tuwaalka/shukumaanka.
  • Waa in aad si wacan u ilaaliso nadaafadda gacmaha iyo qufaca si aad cudurka u qaadsiin dadka guriga kula deggan.
  • Marar badan nadiifi guriga, weliba meelaha dadku inta badan taabto.

Meelaha aad joogi karto xilliga gooni-u-bixidda

Waxa aad gooni-u-bixid ku qaadan kartaa guriga, meel kale oo joogitaan ku haboon, ama xarun caafimaad haddii loo baahdo.

Degmada ayaa ka masuul ah in aad hesho meel ku haboon inaad ku qaadato waqtiga gooni-u-bixidda. Haddii degmadu garato in gurigaagu ku haboonayn gooni-u-bixid, waa in degmadu ku siiso hoteel ama meel kale oo haboon. Waxa kale oo degmadu go’aamin kartaa in dadka la deggan qofka cudurka laga helay ay joogaan meel kale. Degmada ayaa bixinaysa kharashka ku baxaya joogista meel aan guriga ahayn.

Dadka laga helo koroona iyagoo jooga hoteel karantiil waa in degmadu sida ugu dhakhsaha badan u siiso meel kale oo ay ku galaan gooni-u-bixid.

Joojinta gooni-u-bixidda

Waxaad gooni-u-bixidda joojin kartaa marka 10 maalmo ka soo wareegto markii ay kugu yimaadeen calaamadaha koroonada ee u horreeyey oo aad isla markaana aad xummad la’aan ahayd ugu yaraan 24 saacadood. Dadka jooga cisbitaal ama qaata daaweyn hoos u dhigta difaaca jidhka, waxa la kordhin karaa waqtiga ay ku jirayaan gooni-u-bixid.

Haddii aanad isku arag calaamadaha koroonada waxaad gooni-u-bixidda joojin kartaa marka 10 maalmo ka soo wareegto waqtigii aad iska qaaday tijaabadii koroonada ee cudurka laga helay.

Halkan ka eeg macluumaad kale oo ku saabsan karantiilka iyo gooni-u-bixidda oo ku qoran afkaaga

Safarrada

Tegitaanka ama ka imaanshaha waddanka dibeddiisa

Gudaha waddanka

Iska dhaaf safarrada laga maarmi karo ee Norway gudaheeda ah. Waxa faafi kara cudurka haddii aad ka safartid meelo ka tirsan Noorway oo cudurku ku badan yahay oo aad aado meel cudurku ku yar yahay.

Waxa dhici karta in tallaabooyin ka hortag faafitaan oo gaar ah ka jiraan degmada aad ku socoto, taas darteed eeg bogga internetka ee degmada ka hor intaanad gelin safarka. Isla markaana ka feker waxa aad samaynayso haddii aad xanuunsato oo ay qasab tahay in aad gasho gooni-u-bixid, ama haddii ay qasab noqoto in aad gasho karantiil. Haddii aad aado degmo ay ka jiraan tallaabooyin ka debecsan kuwa degmadaada, waxa wacan in aad ku dhaqanto talooyinka ka jira degmada aad deggan tahay.

Booqashooyinka guryaha

Waxa wacan in dadkoo dhan yareeyaan la kulanka iyo la jooga dadka kale ilaa inta ugu badan ee suurtagalka ah. Ha yeelan marti ka badan 5 qof oo dheeraad ku ah dadka guriga deggan. Si kastaba yaaney tiradu ka badan tiro keenaysa in la kala fogaan kari waayo 1 mitir.

Labo ayaa laga reebay talada ku saabsan iska dhaafidda booqashooyinka:

  • Haddii martidu ka wada timi hal guri, way ku soo wada booqan karaan dadka gurigaas deggani.
  • Haddii martidu ka wada tirsan tahay koox xannaano ama iskuul ah oo joogto ah.

Waxa dadka lagu dhiirigelinayaa in ay ku kulmaan dibedda, haddii ay suurtagal tahay.

Haddii aad ka timi aag cudurku ku badan yahay, ma wacna in aad tagto ama laguugu yimaado booqasho dhixitaan ah. Dadka keligood deggan ama carruurta iyo dhallinyarada ka yar 20 sanno waxay booqashooyin dhixitaan ah isla yeelan karaan hal ilaa labo saaxiib oo joogto ah.

Haddana xidhiidh la yeelo qoyska iyo axsaabta. Samaysta qaab kale oo aad waqti ku wada qaadan kartaan idinka oo aan kulmin.

Isu-imaanshaha iyo qabanqaabooyinka khaaska ah

Dib u dhig ama baaji dhammaan qabanqaabooyinka iyo isu-imaanshooyinka khaaska ah.

Marka isu-imaansho khaas ah lagu qabanayo meel dadka ka dhaxaysa (oo la kiraystay ama ammaanaystay), ma la oggola wax ka badan 10 qof. Haddii isu-imaanshaha gaarka ah ka dhacayo meel dibedda ah waxa isu iman kara 20 qof.

Qabanqaabooyinka guud ee gudaha

Qabanqaabo gudaha ah oo ka dhacaysa meel dadka ka dhaxaysa, oo aan lahayn boosas la fadhiisto oo qofka loo tilmaamayo meel joogto ah oo uu fadhiisanayo waxa joogi kara ugu badan 10 qof oo ka qaybgaleyaal ah.

Qabanqaabo gudaha ah oo ka dhacaysa meel dadka ka dhaxaysa, oo leh  boosas la fadhiisto oo qofka loo tilmaamayo meel joogto ah oo uu fadhiisanayo, waxa joogi kara ugu badan 100 qof oo ka qaybgaleyaal ah.

Qabanqaabo gudaha ah oo ka dhacaysa meel dadka ka dhaxaysa waxay tusaale ahaan noqon karaan shaleemo, tiyaatar, seminaar ama qabanqaabo diimeed.

Qabanqaabooyinka isboortiga iyo dhaqanka ee carruurta ee leh ka qaybgaleyaal ka wada tirsan hal degmo waxa joogi kara ugu badnaan 50 qof.

Boosaska la faadhiisanayo ee qofba meeshiisa la tusayo waxay ka dhigan tahay in dadku ku fadhiisan karaan kuraas ama wax la mid ah, ama joogto ah oo ka mid ah dhulka o fadhiyayaan dhammaan waqtiga qabanqaabadu socoto.

Aasaska

Aaska lagu qabanayo gudaha waxa joogi kara ugu badnaan 100  oo mid kasta haysto boos fadhi oo la tusay oo joogto ah dhammaan waqtiga uu joogo munaasibadda.

Qabanqaabooyinka guud ee dibedda

Qabanqaabo guud oo dibedda ah, oo aan lahayn boosas fadhi oo qofba loo tilmaamo, waxa la oggolyahay 200 oo ka qaybgaleyaal ah.

Haddii ay jiraan boosas fadhi oo dadka loo kala tilmaamayo waxa la oggolyahay ugu badnaan 600 ka qaybgaleyaal ah. Waa in qabanqaabiyuhu ilaaliyo in ka qaybgalayaasha loo kala qaybiyey kooxo midkiiba yahay ugu badnaan 200 qof. Markasta waa in ay ugu yaraan masaafo labo mitir ah u dhaxayso kooxaha kala duwan.

Waa in ugu yaraan labo mitir u dhaxayso dhammaan dadka ka wada tirsan kooxda ka kooban 200 qof ah.

Goobaha shaqooyinka, iskuullada iyo waxbarashada

Goobaha shaqooyina

  • Waa in shaqo-bixiyuhu hirgeliyo in shaqaaluhu shaqada ku qabtaan guryaha markasta oo ay suurtagal tahay.

Halkan ka sii akhriso xeerarka safarrada shaqada  

Xannaanada carruurta

  • Xannaanooyinka waxa laga dhigay heerka huruuda ah.
  • Degmooyinka faafitaanku ku badan yahay waxay go’aansan karaan in iskuullada iyo xannaanooyinku ku sii jiraan heerka cas.

Iskuulka iyo waxbarashada

  • Dugsiyada dhexe iyo dugsiyada sare waxay ku jiraan heerka huruuda ah.
  • Degmooyinka faafitaanku ku badan yahay waxay go’aansan karaan in iskuullada iyo xannaanooyinku ku sii jiraan heerka cas.

Goorma ayaa la rabaa in carruurtu ka joogto Xannaanada carruurta ama iskuulka? Halkan ka eeg waxa la rabo in aad samayso marka ilmuhaagu xanuunsado. 

Goorma yaa la rabaa in dadka waaweyn iyo dhallinyaradu joogto guriga? Halkan ka eeg waxa la rabo in aad samayso marka aad xanuunsato.