Je, watoto hujifunza lugha vipi?
Watoto huanza kuwasiliana tangu wanapozaliwa. Wanazaliwa na uwezo wa asili wa kujifunza lugha.
Watoto wote hukua kwa kasi yao wenyewe, na kuna tofauti kubwa katika suala la ukuzaji wa lugha yao.
Ukuaji wa lugha kwa watoto hufanyika katika hatua tofauti na mwingiliano na wengine (mwingiliano wa kijamii).
Miezi 0-6
Watoto huanza kuropoka wakiwa wachanga. Wanaanzisha mawasiliano ya macho, hutambua na kuitikia sauti, hutoa sauti na kutumia ishara za uso (kama kutabasamu au kununa).
Miezi 6-12
Mtoto hubwabwajana kuelewa maneno na misemo rahisi (ba-ba, ma-ma). Katika kipindi hiki, watoto hutambua jina lao. Wanatumia lugha ya mwili zaidi pamoja na maneno rahisi ili kuonyesha wanachomaanisha.
Miaka 1-2
Kuanzia umri wa mwaka 1–2, wanaweza kusema maneno rahisi na sentensi fupi. Watoto hukuza ufahamu wa maagizo na maswali rahisi.
Miaka 2-3
Watoto hujifunza maneno zaidi na wanaweza kuunda sentensi ndefu. Ufahamu wao wa lugha unapozidi, mara nyingi huuliza maswali na wanaweza kusimulia hadithi rahisi. Hutumia lugha kikamilifu zaidi katika hali za kijamii na wanapotangamana na wengine. Hii ni pamoja na maneno, miondoko, kutumia ishara za uso (kama kutabasamu au kununa) na sauti ya matamshi.
Miaka 3-4
Mtoto anaendelea kujifunza maneno mapya na kuunda sentensi ngumu zaidi. Matamshi yao yanakuwa sahihi zaidi. Wanaweza kuzungumza nawe kuhusu mambo yatakayotokea hivi karibuni, na kuhusu matukio yaliyotokea siku za hivi karibuni.
Changamsha ukuaji wa lugha kwa mtoto
Kutazamana kwa macho, mwingiliano na usalama ni muhimu kwa mtoto wako kuweza kupata maendeleo ya kawaida ya lugha. Watoto wanapohisi kuwa salama, wanakuwa wazi zaidi katika kuchunguza lugha na kuwasiliana.
Kumbuka kwamba watoto wachanga hawatoi ishara wazi. Kuwa makini ili utambue wakati mtoto anajaribu kuwasiliana.
Watoto wanaweza kujifunza lugha nyingi kwa wakati mmoja, kwa hivyo tumia lugha yako ya asili (lugha ya mama) mara kwa mara. Zungumza na mtoto wako katika lugha unayoijua vizuri zaidi. Hii humpa mtoto wako uzoefu bora wa lugha na humsaidia kuhusisha maneno na hisia pamoja na uzoefu.
Unaweza kusaidia na kuathiri ukuaji wa lugha ya mtoto wako
- Tumia hali za kila siku kucheza na kufurahia lugha pamoja.
- Anza kuwasomea vitabu mapema, chagua vitabu vyenye picha zinazolingana na umri wa mtoto wako, na uelekeze kwenye picha unazozungumzia.
- Mruhusu acheze na watoto wengine ili kukuza ujuzi wa lugha na kijamii.
- Mpe mtoto umakini wako kamili; weka kando simu yako ya rununu na vipokea sauti vya masikioni.
Vidokezo vya mazungumzo
- Sikiliza na uige sauti za mtoto wako tangu mtoto wako anapozaliwa.
- Mpe mtoto wako muda wa kujibu kwa sauti na ishara.
- Weka kwa maneno jinsi unavyofikiri mtoto wako anajieleza na kuhisi.
- Weka kwa maneno kile mtoto wako anachotazama na kile mnachofanya pamoja.
- Fanya maana ya maneno ambayo mtoto wako anasema. Kwa mfano, mtoto wako akisema “mbwa,” unaweza kusema “Ndiyo, ni mbwa mkubwa anayebweka”.
- Tumia marudio, mdundo(mpangilio wa sauti) na kuimba ili kufanya lugha iwe ya kufurahisha zaidi na rahisi kukumbuka.
Tafuta msaada ikiwa una wasiwasi
Ikiwa una wasiwasi kuhusu maendeleo ya lugha ya mtoto wako, tafadhali wasiliana na kituo cha afya au shule ya chekechea (shule ya awali). Wana ufahamu kuhusu maendeleo ya lugha kwa watoto. Kwa kutazama na kutathmini, wanaweza kukushauri kuhusu lugha ya mtoto wako na uwezekano wa kukuelekeza kwa huduma zingine za usaidizi.