Blodpropp i beinet (djup venetrombose)

Kva er djup venetrombose?

Djup venetrombose betyr at det har danna seg ein blodpropp i ein djup vene.  

Venane er blodårane som fører blodet tilbake til hjartet. Djup venetrombose oppstår oftast i legg eller lår, men kan også oppstå i bekkenet, armen eller skuldra. 

Dersom blodproppen losnar, kan han følge blodstraumen til lungene. Dette kallast lungeemboli.

Symptom på blodpropp i beinet

Vanlege symptom på djup venetrombose er:  

• hevelse i legg, ankel eller lår  
• smerter eller ømheit i beinet  
• varm, raud eller misfarga hud 
• følelse av trykk eller spreng i beinet 

Når bør du kontakte lege raskt?

Kontakt lege raskt om du plutseleg får hevelse i eitt bein og du kjenner på smerter eller varme i leggen eller låret.

Årsaker og risiko for blodpropp i beinet

Fleire forhold kan føre til danning av blodpropp. Når fleire forhold verkar saman, aukar også risikoen.  

Viktige risikofaktorar kan blant anna vere: 

• tidlegare blodpropp 
• kreft 
• graviditet og tida etter fødsel 
• høg alder 
• overvekt 
• røyking 
• p-piller eller anna hormonbehandling 
• større operasjonar eller skade 
• arvelege tilstandar som aukar tendensen blodet har til å levre seg 

Ein annan risikofaktor er manglande rørsle, til dømes om du blir langvarig sengeliggande ved sjukdom, etter ein operasjon eller sit lenge stille i samband med reiser.

Undersøking

Sjukehistoria di, legeundersøking og blodprøver er viktige for å finne ut om du kan ha ein blodpropp. Ein blodpropp blir vanlegvis påvist ved ein ultralyd av blodårane.

Behandling av blodpropp i beinet

Djup venetrombose blir vanlegvis behandla med blodfortynnande medisinar. Medisinane reduserer risikoen for at: 

• blodproppen blir større 
• nye blodproppar blir danna
• delar av proppen losnar og går til lungene 

Behandlinga varer ofte i minst tre månadar. Nokon treng behandling over lengre tid. Det er viktig å ta medisinen slik legen har anbefalt.

Nokon kan ha nytte av kompresjonsstrømper (støttestrømper) når dei har hevelse eller plager i beinet. Snakk med legen, apoteket eller bandasjiist om kva som passar for deg.

Korleis førebygge blodpropp i beinet?

Det viktigaste er å unngå unødvendig lang tid med lite rørsle. Beveg beina dine jamleg. Hugs å reise deg og gå rundt med jamne mellomrom og ver fysisk aktiv.  

I tillegg kan røykeslutt bidra til å redusere risikoen. 

Førebygging av blodpropp på lange reiser 

Om du er på ei lang reise, bør du bevege deg undervegs. 

Tips på lange reiser: 

• beveg beina når du sit 
• reis deg og gå litt rundt 
• legg inn pausar dersom du reiser med bil 
• bruk kompresjonsstrømper dersom du har fått råd om det 
• snakk med legen din på førehand dersom du har høg risiko for blodpropp 

Etter blodpropp i beinet

Dei fleste blir betre med rett behandling. Nokon kan likevel få vedvarande hevelse, smerter eller hudforandringar i beinet. Dette kallast posttrombotiske plager eller posttrombotisk syndrom. 

Risikoen for alvorlege komplikasjonar, slik som lungeemboli, er størst dersom blodproppen ikkje blir oppdaga og behandla.