ሃገራዊ ምኽርን ሕግታትን

ሓበሬታ ብትግርኛ ኣብ ኖርዌይ ኩነታት ኮሮና ዝትግበር ካብ ሰበስልጣናት ኖርዎያውያን ኣብ ሕግታት, ምኽሪን ለበዋታትን።

ብዛዕባ መርመራን ምልክታት ሕማምን

ምልክታት ኮሮና ቫይረስ

ምልክታት ኮሮና ቫይረስ፡ ረስኒ፡ ሰዓል፡ ሕጽረት ምስትንፋስ፡ ቃንዛ ርእሲ፡ ድኻም፡ ናይ ምጥዓምን ምጭናውን ክእለት ምንካይ፡ ቃንዛ ጭዋዳታት ከጠቓልል ይኽእል እዩ። ናይ ጐረሮ ምቝሳል፡ ናይ ኣፍንጫ ምንፋጥ ወይ ምዕፋን፡ ከምኡውን ምህንጣስ ምልክታት ሕማም ኮሮና ክኸውን ይኽእል እዩ።

ምልክታት ሕማም ኮሮና ከም ዘሎካ እንተ ተጠራጢርካ፡ ተመርመር።

ምልክታት እንተ ኣልዩኒ እንታይ ክገብር ኣሎኒ፧

  • እንተ ሓሚምካ፡ ካብ ገዛ ኣይትውጻ።
  • ምልክታት ኮሮና እንተልዩካ፡ ተመርመር።
  • ኮሮና እንተ ሓሚምካ፡ ካብ ካልኦት ተፈለ/ተገለል።
  • እንተ ሓሚምካን ናይ ሕክምና ሓገዝ እንተ ኣድልዩካን፡ ወይ ከኣ ናይ ሓኪም ምኽሪ እንተ ኣድልዩካ፡ ምስ ሓኪምካ ብተሌፎን ወይ ብኤሌክትሮኒካዊ መገዲ ተራኸብ።

መርመራ ኮሮና ኣበይ ክገብር እኽእል፧

በቲ ባዕልኻ እትምርመረሉ መመርመሪ ጌርካ ገዛእ ርእስኻ ክትምርምር ትኽእል ኢኻ። በቲ ባዕልኻ እትምርመረሉ መመርመሪ ኮቪድ-19 ከም ዘሎካ እንተ ኣረጋጊጽካ፡ ናብ ናይ ኮሙነ ማእከል መርመራ ኬድካ ናይ PCR መርመራ ግበር።

ምስ ኮሙነኻ ተራኺብካ እውን ንመርመራ ቈጸራ ከተትሕዝ ትኽእል ኢኻ።

ናይ ኮሙነኻ ወብሳይት ኣብዚ ርኸብ። [ናይ ኮሙነ ወብሳይ ሊንክ]

መዓስ ኢኻ ክትምርመር ዘሎካ፧

  • ናይ ኮሮና ምልክታት ዘለዎ ዅሉ መርመራ ኽገብር ኣለዎ። ዋላ እውን ክትባት ወሲድካ እንተ ዄንካ ክትምርመር ኣሎካ።
  • ክትበት ዘይወሰድካ እንተ ዄንካን ኮሮና ምስ ዝሓመመ ሰብ ናይ ቀረባ ርክብ እንተ ኔሩካን፡ ክትምርመር ኣሎካ።
  • ኮሮና ምስ ዝሓመመ ሰብ፡ ንኣብነት ምስ ኣባል ስድራቤትካ ወይ መጻምድትኻ ናይ ቀረባ ርክብ እንተ ኔሩካ፡ ክትምርመር ኣሎካ።
  • በቲ ባዕልኻ እትምርመረሉ መመርመሪ ከም ዘሎካ እንተ ኣረጋጊጽካ፡ እቲ ውጽኢት ቅኑዕ ወይ ጌጋ ምዃኑ ንምርግጋጽ ናይ PCR መርመራ እንተ ገበርካ ዝሓሸ እዩ።

ከም ዝሓመምካ እንተ ፈሊጥካ፡ ካብ ካልኦት ተፈለ።

እንተ ሓሚምካ ወይ ከኣ ዝሓመመ ውላድ እንተ ኣልዩካ፡ ነቶም ምሳኻትኩም ብቐረባ እተራኸቡ ክትሕብሮምን ክምርመሩ ከተተባብዖምን ኣሎካ።

ውጽኢት ናይ ኮሮና መርመራኻ ክትጽበ ኸለኻ

ውጽኢት ናይ ኮሮና መርመራኻ ክትጽበ ኸለኻ፡ ኣሉታዊ ውጽኢት ክሳዕ እትረክብ ካብ ገዛኻ ክትወጽእ የብልካን። ውጽኢትካ ኣወንታዊ እንተ ዀይኑ ኸኣ ካብ ካልኦት ተፈለ።

እቶም ምስ ዝሓመመ ሰብ ናይ ቀረባ ርክብ ዝነበሮም ሰባት ዝገብርዎ መርመራ

ድሕሪ ሕጂ፡ ምስ ዝሓመመ ሰብ ናይ ቀረባ ርክብ ስለ ዝነበረካ ክትውሸብ ግዴታ የብልካን። ምስቲ ዝሓመመ ሰብ ናይ ቀረባ ርክብ ዝነበሮም ዘይተኸትቡ ኣባላት ስድራቤትን ካልኦት መቕረባን (ፍቕረኛ፡ ዓርኪ ወይ ኣብ ገዛኻ ዝሓድር ጋሻ)፡ ካብ ካልኦት ሰባት ን7 መዓልቲ ኽፍለዩ ኣለዎም ወይ ከኣ እቲ ኣብ ታሕቲ ተገሊጹ ዘሎ ናይ መርመራ ስርዓት ክስዕቡ ኣለዎም።

ናይ መርመራ ስርዓት ነቶም ዘይተኸትቡ ኣባላት ስድራቤትን መቕረባን

ንስኻ ወይ ቀረባ ርክብ ምሳኻ ዘለዎ ሰብ ኮቪድ-19 ከም ዘሎካ/ዘለዎ እንተተረጋጊጹ እንታይ ክትገብር ኣለካ፧

ምስ ዝሓመመ ሰብ ናይ ቀረባ ርክብ ዝነበሮም ዘይተኸትቡ ኣባላት ስድራቤትን ካልኦት መቕረባን፡ ምስ ዝሓመመ ሰብ ናይ ቀረባ ርክብ ከም ዘለዎም ሰባት ከም ዝሕሰቡ ምስ ተነግሮም፡ ብቕልጡፍ ክምርመሩ ኣለዎም። ድሕሪኡ፡ ከምዚ ዝስዕብ ባዕልኻ መርመራ ክትገብር ኣሎካ፦

  • በቲ ባዕልኻ እትምርመረሉ መመርመሪ ጌርካ፡ 7 መዓልቲ በብመዓልቱ ተመርመር

ወይ ከኣ

  • ብናይ PCR መርመራ (ኣብ ናይ ኮሙነ ማእከል መርመራ ዝግበር) ጌርካ፡ ን7 መዓልቲ ሓሓደ መዓልቲ ሰጊርካ ተመርመር

እቶም ናይ ቀረባ ርክብ ዝነበሮም ዘይተኸትቡ ካልኦት ሰባት ዝገብርዎ መርመራ

ኣባላት ስድራቤት ወይ ተመሳሳሊ መቕረባ ዘይኰኑ ሰባት ነቲ ኣብ ላዕሊ እተጠቕሰ ናይ መርመራ ስርዓት ክስዕቡ ኣየድልዮምን እዩ። ኰይኑ ግና፡ በቲ ባዕልኻ እትምርመረሉ መመርመሪ ወይ ከኣ ኣብ ናይ ኮሙነ ማእከል መርመራ ብናይ PCR መርመራ ክምርመሩ ዝሓሸ እዩ።

እዞም ሰባት እዚኣቶም፡ ንኣብነት መሳርሕቲ ወይ መማህርቲ ክዀኑ ይኽእሉ እዮም።

እተኸትቡን ኮቪድ-19 ሒዝዎም ዝፈልጥን ሰባት

ተኸቲብካ እንተ ዄንካ ወይ ኣብ ዝሓለፈ 12 ኣዋርሕ ኮቪድ-19 ሒዙካ እንተ ነይሩ፡ ነቲ ኣብ ላዕሊ እተጠቕሰ ናይ መርመራ ስርዓት ክትስዕብ ኣየድልየካን እዩ። ምልክታት ከይህልወካ ንርእስኻ ክትዕዘብን ምልክታት ኮቪድ-19 እንተልዩካ ኸኣ ክትምርመርን ኣሎካ። ኣወንታዊ ውጽኢት መርመራ እንተ ረኺብካ፡ ካብ ካልኦት ተፈሊኻ ክትጸንሕ ኣሎካ።

ምግላል/ምፍላይ

ኣወንታዊ ውጽኢት መርመራ እንተ ረኺብካ፡ ካብ ካልኦት ክትፍለ ኣሎካ።

እንተ ሓሚምካ ወይ ከኣ ዝሓመመ ውላድ እንተ ኣልዩካ፡ ነቶም ምሳኻትኩም ብቐረባ እተራኸቡ ክትሕብሮምን ክምርመሩ ከተተባብዖምን ኣሎካ።

ብኸመይ ኢኻ ተገሊልካ ክትጸንሕ እትኽእል፧

ኮሮና እንተ ሓሚምካ ተገሊልካ ኽትጸንሕ ኣሎካ። እቶም እተኸትቡ እውን ከምኡ ኽገብሩ ኣለዎም።

ኣብ ቤትካ ተገሊልካ እንተ ኣሊኻ፡ እዚ ዝስዕብ ክትገብር ኣሎካ፦

  • ኵሉ ሳዕ ኣብ ገዛ ኽትከውን ኣሎካ፡ ናብ ደገ ኣይትውጻእ። ኰይኑ ግና፡ ኣብ ጀርዲንካ፡ ሰገነት፡ ገበላ (ቨረንዳ) ክትከውን ትኽእል ኢኻ።
  • ናብ ድኳን ክትወጽእ ኣይትኽእል ኢኻ። ካልኦት ዘድልየካ ክትዕድግ ክሕግዙኻ ኣለዎም።
  • ካብቶም ምሳኻ ዝነብሩ እንተ ወሓደ 2 ሜትሮ ርሓቕ።
  • ዝከኣል እንተ ዀይኑ ናይ በይንኻ መደቀሲ ክፍልን መሕጸብ ነብስን ክህልወካ ኣለዎ። ናይ በይንኻ ናውቲ መሕጸብ ክፍሊ፡ ንኣብነት ሽጐማኖ ተጠቐም።
  • ነቶም ኣብ ቤትካ ዝቕመጡ ካልኦት መታን ከይተልግበሎም፡ ናይ ኣእዳውካን ናይ ምህንጣስን ንጽህና ሓሉ።
  • ቤትካ ብዙሕ ሳዕ ኣጽሪ፡ ብፍላይ ከኣ ነቲ ብዙሕ ሳዕ እትሕዞ ነገራት ኣጽርዮ።

ተገሊልካ እትጸንሓሉ ቦታ

ኣብ ቤትካ ወይ ኣብ ካልእ ግቡእ ዝዀነ ቦታ ተገሊልካ ጽናሕ።

እቲ ኮሙነ ብውሑስ መገዲ ተገሊልካ እትጸንሓሉ ቦታ ክትረክብ ናይ ምግባር ሓላፍነት ኣለዎ። እቲ ኮሙነ፡ ቤትካ ተገሊልካ ኽትጸንሓሉ ከም ዘይጥዕም እንተ ኣሚኑሉ ናብ ሆቴል ወይ ካልእ ዝሰማማዕ ቦታ ክትግዕዝ ምድላዋት ክገብረልካ እዩ። ነቲ ካብ ቤትካ ወጻኢ እትጸንሓሉ ቦታ ክፍሊት ዝኸፍል እቲ ኮሙነ እዩ።

ነቲ ምግላል ምቍራጽ

ካብቲ ንፈለማ ግዜ ምልክት ኮሮና ዝረኣኻሉ ግዜ ሓሙሽተ መዓልቲ እንተ ሓሊፉን እንተ ወሓደ ን24 ሰዓት ፈውሲ ቓንዛ ከይወሰድካ ረስኒ እንተ ገዲፉካን ነቲ ምግላል ከተቋርጾ ትኽእል ኢኻ።

ምልክታት እንተ ዘይብልካ፡ ኣወንታዊ ውጽኢት መርመራ ካብ ዝረኸብካሉ ግዜ ድሕሪ 5 መዓልቲ ነቲ ምግላል ከተቋርጾ ትኽእል ኢኻ። ካልኦት ኣባላት ስድራቤትካ ተገሊሎም ወይ ተወሺቦም ከለዉ እውን ነቲ ምግላል ከተቋርጾ ትኽእል ኢኻ።

ምሉእ ብምሉእ እተኸትቡን ምልክታት ሕማም ዘይብሎምን ሰባት ድሕሪ ኽልተ መዓልቲ ነቲ ምግላል ከቋርጽዎ ይኽእሉ እዮም።

ኣብ ሆስፒታል ዘለዉ ወይ ከኣ ናይ ሰብነት ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ዘዳኽም መድሃኒታት ዝወስዱ ሰባት፡ ካብቲ ኣብዚ ተጠቒሱ ዘሎ መዓልታት ብዝያዳ ተገሊሎም ክጸንሑ ከድልዮም ይኽእል እዩ።

ኣብዚ ዝስዕብ ብዛዕባ ምውሻብን ምግላልን ብቛንቋኻ ዝያዳ ሓበሬታ ርኸብ፦ 

ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ዘጥረየ ወይ ምሉእ ብምሉእ እተኸትበ፧

ከም «ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ዘጥረየ» እትሕሰብ በዚ ዝስዕብ እዩ፦

  • ምሉእ ብምሉእ ተኸቲብካ እንተ ዄንካ። ትርጉሙ ኣብ ታሕቲ ርአ።
  • ሓደ ክትባት ጥራይ እንተ ወሲድካን ነዚ ኻብ እትወስድ ካብ 3 ክሳዕ 15 ሰሙን እንተ ጌርካን። ኣብ ዝሓለፈ ዓሰርተ መዓልቲ ኣብ ኖርወይ ዝጸናሕካ ኽትከውን ኣሎካ።
  • ኣብ ዝሓለፈ 12 ኣዋርሕ ኮቪድ-19 ሓሚምካ ዝነበርካ እንተ ዄንካ።

ምሉእ ብምሉእ ከም እተኸተብካ ዝሕሰብ በዚ ዝስዕብ እዩ፦

  • ክልተ ክትባት ተኸቲብካ እንተ ዄንካን እታ ናይ መወዳእታ ኽትባት ካብ እትኽተብ ልዕሊ ሰሙን ዝሓለፈካ እንተ ዀይኑን።
  • ሓንሳእ ጥራይ ምኽታብ ዘድልዮ ክትባት (ጆንሰን) ተኸቲብካ እንተ ዄንካን ካብ እትኽተብ 3 ሰሙን ዝሓለፈካ እንተ ዀይኑን።
  • ኮቪድ-19 ሓሚምካ ዝነበርካ እንተ ዄንካን ልዕሊ ሓደ ሰሙን ይገብር ሓደ ክትባት ወሲድካ እንተ ዄንካን። ኣወንታዊ ውጽኢት መርመራ ካብ ዝረኸብካሉ ግዜ ሰለስተ ሰሙን ክሳዕ ዝሓልፍ ክትክተብ ኣይትኽእልን ኢኻ።
  • ሓደ ክትባት ጥራይ ተኸቲብካ ድሕሪ ሰለስተ ሰሙን ኣወንታዊ ውጽኢት መርመራ ኮቪድ-19 እንተ ረኺብካ። በዚ ምኽንያት እዚ፡ እቲ ናይ ምግላል ግዜኻ ምስ ወዳእካ ምሉእ ብምሉእ ከም እተኸተብካ ኢኻ እትሕሰብ።
  • ኣብ ሰብነተይ ጸረ (ኣንቲቦዲ) ኮቪድ-19 ኣማዕቢሉ፡ ልዕሊ ሓደ ሰሙን ይገብር ሓደ ክትባት ኮሮና ወሲደ።

ዋላ እውን ናብ ምክልኻል ዓቕሚ ዘጥረኻ ወይ ምሉእ ብምሉእ እተኸተብካ እንተ ዀንካ፡ ምልክታት ኮቪድ-19 እንተልዩካ ክትምርመር ኣሎካ። ብዘይካዚ፡ ኮቪድ-19 እንተ ሒዙካ፡ ዋላ እውን ናብ ምክልኻል ዓቕሚ ዘጥረኻ ወይ ምሉእ ብምሉእ እተኸተብካ እንተ ዀንካ፡ ክትግለል ኣሎካ።

ክትባት ኮሮና

እቲ ኽትባት ብኮሮና ኣዚኻ ኸይትሓምም ዝከላኸለልካ እዩ። ሰበ ስልጣን ኖርወይ፡ ክኽተብ ዝኽእል ሰብ ኵሉ እቲ ኽትባት ክወስድ ይመኽሩ።

እቲ እትነብረሉ ኮሙነ፡ ክትባት ክህበካ ሓላፍነት ኣለዎ። እቲ ክትባት ብናጻን ብወለንታኻን እዩ ዝወሃበካ።

ኣብ ኖርወይ ዝነብሩ ሰባት፡ ኵነታት መንበሪ ፍቓዶም ብዘየገድስ፡ ክትባት ክረኽቡ መሰል ኣለዎም።

ኢንስቲትዩት ህዝባዊ ጥዕና ኖርወይ (FHI) ኵለን ጥኑሳት ደቂ ኣንስትዮ ክትባት ክወስዳ ይመክር።

ክትባት ክትወስድ ኣጋጣሚ እንተ ዘይተዋሂቡካ፡ ምስ ኮሙነኻ ተራኸብ። ኣብ ኖርወይ ኣገልግሎት ጥዕና ኽትረክብ ከለኻ ተርጓማይ ክግበረልካ ኽትሓትት ትኽእል ኢኻ።

ንቘልዑን መንእሰያትን ዝወሃብ ክትባት ኮሮና

16ን 17ን ዓመት ዝዕድሚኦም መንእሰያት ክትባት ኮሮና ኽወሃቦም ተወሲኑ ኣሎ።
ካብ 12-15 ዓመት ዝዕድሚኦም ቈልዑ እውን ክትባት ክረኽቡ ይኽእሉ እዮም። ፈለማ ግና ሓደ ክትባት ጥራይ እዮም ዝረኽቡ። ነዞም ኣብዚ ዕድመ እዚ ዘለዉ ቈልዑ ክኽተቡ ውሳነ ዝገብሩ ወለዲ እዮም። 

ናብቲ ብዛዕባ ክትባት ኮሮና ሓበሬታ ዝህብ ቪድዮ ዝመርሕ ሊንክ። ኣብዚ፡ ክትባት እንታይ ከም ዝዀነ፡ ብኸመይ ከም ዝዓዪ፡ ስለምንታይ ከም እንኽተብ ምላሽ ክትረክብ ኢኻ። <ብእተፈላለየ ቛንቋታት ናብ እተዳለወ ቪድዮ ዝመርሕ ሊንክ >

ዋላ እውን እንተ ተኸተብካ፡ ነዚ ብዛዕባ ምክልኻል ለብዒ ዝገልጽ ምኽሪ ምስዓብ ኣገዳሲ እዩ፦

  • እንተ ሓሚምካ፡ ካብ ገዛ ኣይትውጻእ
  • ምልክታት ኮሮና እንተልዩካ፡ ተመርመር
  • ኣእዳውካ ኣዘውቲርካ ተሓጸብ

መገሻ

ካብን ናብን ወጻኢ ሃገራት

  • ብዛዕባ መገሻ ዝገልጽ መምርሒ ብዙሕ ሳዕ ይቀያየር እዩ። ስለዚ፡ ቅድሚ ምጋሽካ ነቲ ኣብቲ እትነብረሉ ሃገር ኰነ ኣብቲ እተገሸሉ ሃገር ዝሰርሕ እዋናዊ ዝዀነ መምርሒታት ክትፈልጦ ኣገዳሲ እዩ። ነዚ ዝስዕብ ሊንክ ርአ፦Re-open EU (europa.eu)

መገሻ ውሽጢ ዓዲ

 ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝዀነ ይኹን መገሻ ኽግበር ይከኣል እዩ። ሓሚምካ ወይ ተገሊልካ እንተሊኻ ኣይትግሽ። እቲ እትኸዶ ኮሙነ ናይ ባዕሉ ከባብያዊ ናይ መከላኸሊ መምርሒታት ክህልዎ ስለ ዝኽእል፡ ቅድሚ ምጋሽካ ኣብቲ ናይቲ ኮሙነ ወብሳይት ተመልከት።

ማሕበራዊ ምትእኽኻባት

ምስ ካልኦት ክትተኣኻኸብ ከለኻ ነቲ ብዛዕባ ለብዒ ንምቍጽጻር ዝወጸ ሓፈሻዊ መምርሒ ክትስዕብ ኣሎካ። እንተ ሓሚምካ ካብ ገዛ ኣይትውጻእ፡ ናይ ኣእዳውካን ናይ ምህንጣስን ንጽህና ሓሉ። ኣብቲ እትነብረሉ ኮሙነ እተፈልየ ሕግታትን ምኽርን ክህሉ ይኽእል እዩ። ስለዚ፡ ኣብቲ ናይ ኮሙነ ወብሳይት ተመልከት።

መውዓል ሕጻናትን ኣብያተ ትምህርትን

መውዓል ሕጻናትን ኣብያተ ትምህርትን

እቲ ኮሙነ ኣብቲ ህሉው ናይ ለብዒ ኵነታት እቲ ኸባቢ ተመስሪቱ ንኣብያተ ትምህርትን መውዓል ሕጻናትን ዝምልከት መምርሒታት ከውጽእ እዩ።

ውሉዳትካ ካብ መውዓል ሕጻናት ወይ ቤት ትምህርቲ ተሪፎም ኣብ ገዛ ክዀኑ ዘለዎም መዓስ እዩ፧ ውሉዳካ ምስ ዝሓምም እንታይ ክትገብር ከም ዘሎካ ንምፍላጥ ኣብዚ ሊንክ ተመልከት፦ 

ዓበይትን መንእሰያትን ካብ ገዛ ኽወጹ ዘይብሎም መዓስ እዮም፧ እንተ ሓሚምካ እንታይ ክትገብር ከም ዘሎካ ንምፍላጥ ኣብዚ ሊንክ ተመልከት፦