Kostråd om å ete variert

Kostråd: Ha eit variert kosthald med mykje grønsaker, frukt og bær, grove kornprodukt og fisk, og avgrense mengda tilarbeidd kjøt, raudt kjøt, salt og sukker.

Bilde av ulike typer matvarer

Slik følgjer du kostrådet

Sunn kvardagsmat og eit variert kosthald gir deg eit godt grunnlag for å oppretthalde god helse, samt bidreg til at du får i deg næringsstoffa du treng. Eit sunt og variert kosthald kan setjast saman på mange forskjellige måtar og tilpassast til eigne preferansar, matvaretradisjonar/kultur og religion.

Unngå å leggje for stor vekt på enkeltmatvarer eller næringsstoff. Det viktigaste er heilskapen i kosthaldet.

  • Vel matvarer med avgrensa mengder metta feitt, sukker og salt.
  • Sjå etter Nøkkelholet når du handlar. Det gjer det lettare å setje saman eit sunt, variert og godt kosthald.

Rådet om å ete variert og rådet om å ha ein god balanse mellom kor mykje energi du får i deg gjennom mat og drikke, og kor mykje du forbruker gjennom fysisk aktivitet, er dei mest sentrale kostråda.

Helseeffektar av å ete variert

Et du sunt og er fysisk aktiv i kvardagen, reduserer du risikoen for mellom anna hjarte- og karsjukdomar, type 2-diabetes, høgt blodtrykk, fleire former for kreft, beinskjørheit, tannråte, overvekt og fedme.

Kostrådet om variasjon er basert på nasjonal, nordisk og internasjonal forsking som konkluderer med dette:

  • Eit kosthald med 25–35 energiprosent totalt feitt, mindre enn 7 energiprosent metta feitt og transfeitt og mindre enn 200 milligram kolesterol reduserer risikoen for koronar hjartesjukdom (som hjartesvikt).
  • Eit kosthald rikt på kostfiber (meir enn 25 gram per dag) reduserer risikoen for koronar hjartesjukdom, hjarte- og karsjukdomar.
  • Vegetarisk kosthald reduserer risikoen for å døy av iskemisk hjartesjukdom (som hjarteinfarkt).
  • Eit kosthald rikt på frukt, bær og grønsaker, fullkorn og fiberrike matvarer, fisk minst to gonger i veka (spesielt feit fisk), inntak av mindre enn 2,3 gram natrium per dag og mindre enn 1 energiprosent transfeittsyrer reduserer risikoen for hjarte- og karsjukdomar (kvinner).
  • Eit kosthald rikt på frukt, grønsaker, magre meieriprodukt, lite natrium og metta feitt reduserer risikoen for høgt blodtrykk.
  • Eit kosthald rikt på frukt, grønsaker og fullkorn reduserer risikoen for diabetes type 2 og hjarte- og karsjukdomar.
  • Kosthald med mindre enn 30 energiprosent feitt, mindre enn 10 energiprosent metta feitt og meir enn 15 gram fiber per 4,2 MJ (1000 kaloriar) reduserer risikoen for type 2-diabetes.
  • Energiredusert diett med lågt innhald av feitt eller karbohydrat som gir 2,1–4,2 MJ (500–1000 kcal) mindre enn utrekna energibehov, gir vektreduksjon (0,5–1,0 kilo per veke).
  • Matvarer med fiber som belgvekstar, fullkornsprodukt, frukt, bær og grønsaker reduserer risikoen for kreft i tjukk- og endetarmen.
  • Å byte ut metta feittsyrer med fleirumetta feittsyrer reduserer risikoen for koronar hjartesjukdom (som hjartesvikt).