Ramazan ve sağlık konusunda tavsiyeler (Tyrkisk)

Bazı hastalıklarda ve bazı durumlarda oruç tutmamalısınız. Ramazan süresince emniyette olmanıza yardımcı olabilecek bazı tavsiyeler burada sunulmaktadır.

Bønnekjede

Koronavirüs ve Ramazan

Koronavirüsün yayılımını engellemek için yetkili makamlar tarafından yapılan kurallara ve tavsiyelere, Ramazan süresince de, uyulmalıdır.

Sosyal toplanmalar ve düzenlemeler

Herkes sosyal ilişkisini sınırlandırmalı ve düzenlemeleri ertelemeli veya iptal etmelidir.

Enfeksiyon düzeyi yüksek olan belediyeler enfeksiyonun az görüldüğü belediyelerden daha sıkı kurallar ve tavsiyeler uygulamaktadır. Kurallar ve tavsiyeler Ramazanda da değişikliğe uğrayabilir. Yerel kurallar ve tavsiyeler konusunda belediyenizin internet sayfasına bakınız.

Ulusal tavsiyeler ve kurallar

Şu anda birlikte yaşadığınız kişilere ek olarak iki misafirden fazla ziyaretçi almamalısınız. Bu hem içeride hem de dışarıda kendi bahçenizde geçerlidir.

Çok kişiyle yakın ilişkiden kaçınmak için, bir hafta içinde çok sayıda (farklı) kişilerle birlikte olmamalısınız.

Özel toplantılar konusunda burada daha fazla bilgi edinin.

Tüm düzenlemeler ve özel toplantılar ertelenmeli veya iptal edilmelidir.

Kamuya açık yerlerdeki düzenleme kuralları yönetmelikle güvence altına alınmış olup, kurallara uyulmaması ceza uygulamasına yol açabilir.

Düzenlemeler konusundaki kurallara burada bakınız.


Risk grubunda olan kişilere tavsiyeler

Bazı gruplar koronavirüs nedeniyle çok ağır hastalığa yakalanma konusunda daha büyük risk taşımaktadır. Bunlar risk grubundadırlar. Risk grubunda olan kişilerin yaşadıkları bölgede enfeksiyonun yüksek olması halinde diğer kişilere göre daha biraz daha korunmalı yaşaması gerekir. Risk grupları ve bunların koronavirüse karşı göz önünde tutmaları gerekenler konusunda daha fazla bilgiye burada ulaşabilirsiniz.

Risk grubunda olup olmadığınızdan emin değilseniz aile doktorunuzla (fastlegen ile) bağlantı kurabilirsiniz.

Oruç

Ramazan’da çoğu müslüman oruç tutmak ister. Çoğu sağlıklı yetişkin kişiler güneş batımı ile  güneş doğumu arasında yeterli miktarda besin değeri yüksek yiyecek yemeleri  ve su içmeleri halinde sınırlı bir dönemde oruç tutmaya  iyi dayanır.

Çocuklar ve ruhsal hastalığı olanlar oruç tutmaktan muaftır. Orucun sağlık durumunuzu kötüleştirebilecek olması veya hastalık dönemini uzatabilmesi halinde aynı şey geçerlidir. Bazı durumlarda (örneğin yaşlılık, hamilelik ve emzirme gibi durumlarda) ve bazı diğer koşullarda (örneğin uzun seyahatler, ağır fiziki çalışma, aktif askerlik hizmeti ve kriz yönetimi gibi durumlarda) da oruç tutmayı erteleyebilir veya oruç tutmaktan muaf tutulabilirsiniz.

Hastalık ve ilaç kullanımı

Hastaysanız, oruç tutmak durumunuzu kötüleştirebilecekse veya hastalık dönemini uzatabilecekse Ramazan’da oruç tutmayı bırakabilirsiniz. Burundan alınan ve yutarak alınan ilaçlar orucu bozar. Ancak, gerekli ilaçları almayı bırakmak sizin için ciddi bir sağlık tehlikesi oluşturacaksa oruç tutmayı ertelemek veya oruç tutmaktan muaf olmak için gerekçe oluşur. Bu nedenle, hastaysanız veya hayati önem taşıyan ilaçlar kullanıyorsanız oruç tutmaktan kaçının. Yüksek tansiyon, ruhsal hastalık, şeker hastalığı, astım, KOLS (solunum yolları ve akciğer hastalıkları), hiv ve çok sayıdaki diğer durumlarda ve hastalıklarda aynı şey söz konusudur.

Örneğin bütün gün su içmediklerinde tansiyonları düşebilecek ve bayılabilecek durumda olan, oruç tutmakta sorun yaşayan yaşlılar için aynı şey söz konusudur.


Yine de oruç tutmak istiyorsanız doktorunuzla konuşunuz

Ülser, mide ekşimesi, gastrit ve açık fıtık rahatsızlığı olan kişiler de oruç tutmak istemeleri halinde doktorlarıyla konuşmalıdırlar.

Diğer internet sayfaları

  • İslamsk Råd Norge – Ramazan ve korona konusunda rehberlik
  • Muslimsk dialogsnettverk’in Ramazan ve korona konusunda rehberliği

Şeker hastalığı ve Ramazan

Şeker hastalığı olanlar için oruç tutmak tehlikeli olabilir. Oruç tutarken tıbbi durumunuzda kötüye gidiş olursa oruç tutmaktan kaçınacaksınız.

Şeker hastalığınız olsa bile oruç tutmak mümkün olabilir. Ancak ekstra çaba ve iyi planlama gerekir. O durumda önce doktorunuzla konuşmalısınız.

Ramazanda şeker hastalığınız nedeniyle sağlığınızın hasar görmesinden kaçınmanız için, hastalığa  rağmen oruç tutmayı seçerseniz bazı tavsiyelere uymanız gerekir. Bu tavsiyeler Diabetesforbundet ve İslamsk råd ile istişare edilerek hazırlanmıştır:

  • Hastalığa rağmen oruç tutma yoluna giderseniz bunu aile doktorunuz ile istişare ederek yapmalısınız.
  • Kan şekerinizi düzenli olarak ölçmelisiniz – bunu yapmanız orucu bozmaz.
  • Güneş batımında orucunuzu açtığınızda, kan şekerinizi fazla arttırmayan yemekleri ve içecekleri seçin.

Kan şekerini düşüren ilaçlar kullanıyorsanız ve kan şekeriniz alt düzeylere iniyorsa orucu bozmalısınız.

Diabetesforbundet’de (diabetes.no) Ramazan planlaması için de  iyi tavsiyeler bulabilirsiniz.

Diabetesforbundet (diabetes.no) web sayfasında, Ramazan planlaması için de iyi tavsiyeler bulabilirsiniz.


Şeker hastalığı, Ramazan ve korona

Şeker hastalığı yetişkinlerde korona hastalığının ciddi seyri için yüksek risk yaratan hastalıklardan biridir. Bu durum özellikle şeker hastalığının kötü yönetilmesi ve  aşağıda belirtilen diğer risk faktörlerinin olması halinde ortaya çıkmaktadır:

  • yüksek tansiyon
  • fazla kilo/obezlik
  • kalp ve damar hastalıkları
  • kanser
  • kronik akciğer hastalıkları

Şeker hastalığının bugünlerde halk arasında görülen koronavirüs ile birlikte mümkün olduğunca doğru yönetilmesi özellikle önem taşımaktadır. Kronik hastalığı (örneğin şeker hastalığı) olan kişilerin oruç tutmaktan muaf olması konusundaki tavsiye, bu nedenle  özellikle bu yıl büyük önem taşımaktadır.

  • Şeker hastalığı olanların oruç tutmaları korona hastalığının ciddi seyri için büyük risk oluşturacağından, bu kişilere oruç tutmaları kesinlikle tavsiye edilmemektedir.
  • Yüksek yaş ciddi korona hastalığı riskini arttırdığından, şeker hastalığı olan kişiler için olan riskin de yaş ile birlikte artacağı varsayılmaktadır. Bu nedenle özellikle 65 yaş üzeri ve şeker hastalığı olanlara oruç tutmaları tavsiye edilmemektedir.

Ramazan süresince hamile olanlar ve emzirenler

Hamileyseniz veya emziriyorsanız oruç tutmamalısınız. Oruç tutmayı doğum sonrasına ve  emzirmenizi bitirme sonrasına ertelemeyi tercih edebilirsiniz. Çocuk için en iyisi gıda değeri yüksek yemek  ve düzenli içmektir. Ramazanda oruç tutmanın cenin üzerinde ciddi sağlık sorunları oluşturan etkiler yaptığını yayınlanmış çalışmalar göstermemiştir. Ancak, yine de bunun güvenli olduğunu söylemek için yeterli bilgiye sahip değiliz.

Yine de oruç tutmayı tercih ederseniz, güneş batımı ile güneş doğumu arasında gıda değeri yüksek yemek ve yeterli içecek almaya dikkat etmelisiniz. Gündüz gereksiz fiziksel aktivitelerden kaçının. Cenin hareketlerinde azalma, baş dönmesi, yorgunluk, bulantı veya kusma  belirtilerinde oruç tutmayı bırakmalısınız. Oruç tutacaksanız doktorunuza danışın. Burada hamilelik sırasında iyi yemek alışkanlıkları konusunda daha fazla bilgi edinin.

Oruç sırasında dikkat edilmesi gereken belirtiler

Oruç tutarken rahatsızlık hissedebilirsiniz. Bu arada bazı belirtiler hastalık belirtisi olabileceği için, özellikle dikkat etmeniz gerekir.

  • Yorgunluk, baş dönmesi hissediyorsanız, düşük tansiyon belirtisi olabilir. Doktora gitmelisiniz.
  • Bulantı, baş dönmesi hissediyorsanız ve odaklanma sorunu yaşıyorsanız, susuz kaldığınızın ve az sıvı aldığınızın belirtisi olabilir. Bu nedenle güneş batımı ile güneş doğumu arasında bol miktarda sıvı alın.
  • Ramazanda az sıvı almanız böbrek taşı oluşması riskini de arttırır.
  • Oruç sırasında kabızlık, kötü sindirim ve mide ekşimesi olağandır. Bunlardan kaçınmak iiçin sağlıklı ve doğru beslenmelisiniz.
  • Çoğu kişi oruç tutarken baş ağrısı ve migren hissetmektedir. Baş ağrısından çok rahatsızolmanız halinde doktorunuzla bağlantı kurmalısınız
  • Oruç sırasında spor yapacaksanız, yemek ve içecek fırsatından kısa bir süre önce, günün sonunda hafif spor yapmanız tavsiye edilir.